Mən həmişə elə bilirdim ki, xəyanəti insan dərhal hiss edir. Elə bilirdim, biri səni aldadırsa, mütləq səsindən, baxışından, davranışından bilinər. Elə bilirdim, qadın ürəyi bunu mütləq anlayar.
Sonra başa düşdüm ki, bəzən insan hər şeyi hiss edir, amma qəbul etmək istəmir.
Çünki qəbul etmək çox ağırdır.
Mən Raminlə on il evli oldum. On il. Bu sözün içində nə qədər şey var, bilirsiniz? Bir evin qurulması, bir uşağın doğulması, minlərlə səhər, minlərlə axşam, xəstəliklər, bayramlar, borclar, gülüşlər, susqunluqlar… İnsan on ildə birinə sadəcə ər demir. Onu həyatının bir parçası bilir. Elə bilir ki, nə olursa olsun, o adam sənin tərəfin olacaq.
Mən də belə bilirdim.
Evliliyimizin ilk illəri çətin, amma gözəl idi. Kirayədə qalırdıq. Pulumuz çox olmurdu. Bəzən ayın sonuna yaxın evdə nə bişirəcəyimi düşünə-düşünə qalırdım. Amma Ramin axşam evə gələndə bir tikə çörəyi də gülə-gülə yeyirdik. Deyirdi:
“Nərgiz, əsas odur bir yerdəyik. Qalanı düzələr.”
Mən də inanırdım.
Sonra qızımız doğuldu. Adını Zəhra qoyduq. Ramin onu ilk dəfə qucağına alanda gözləri dolmuşdu. O an mən düşündüm ki, mən doğru adamla ailə qurmuşam. Çünki bir kişinin atasına çevrildiyi an üzündə gördüyün sevgi, qadının ürəyində böyük rahatlıq yaradır.
İllər keçdikcə həyatımız düzəlməyə başladı. Öz evimiz oldu, Raminin işi yaxşılaşdı, mən də yarım gün işləməyə başladım. Kənardan baxanda hər şey qaydasında idi. Amma evin içində yavaş-yavaş nəsə dəyişirdi.
Əvvəl telefonunu masanın üstündə rahat qoyan adam, birdən telefonu əlindən yerə qoymamağa başladı. Hamama gedəndə də özü ilə aparırdı. Gecələr ekranı üzü aşağı qoyurdu. Zəng gələndə bəzən başqa otağa keçirdi. Mən soruşanda deyirdi:
“İşlə bağlıdır.”
Mən inanmaq istəyirdim.
Çünki inanmaq, şübhələnməkdən daha rahatdır.
Bir qadın hiss edəndə ki, sevdiyi adam uzaqlaşır, əvvəl onu günahlandırmır. Əvvəl özünü günahlandırır. Mən də elə etdim. Düşündüm, bəlkə çox yorulmuşam, əvvəlki kimi baxımlı deyiləm. Bəlkə çox deyinirəm. Bəlkə uşaq, ev, iş arasında onu unuduram. Bəlkə kişi də diqqət istəyir.
Saçımı dəyişdim. Yeni paltar aldım. Evdə daha az narazılıq etməyə çalışdım. Axşamlar onun sevdiyi yeməkləri bişirdim. Amma Ramin yenə uzaq idi. Gözləri mənə baxırdı, amma sanki məni görmürdü.
Ən ağırı budur.
Adam evdədir, amma sənin yanında deyil.
Bir axşam Zəhra yatmışdı. Ramin də divanda uzanıb telefonla nəsə yazırdı. Üzündə qəribə bir gülümsəmə vardı. Mən illərdir o gülümsəməni görmürdüm. Əvvəl o gülüş mənim üçün idi. Sonra bir anda başa düşdüm ki, mənim illərdir darıxdığım o baxış indi başqasına gedir.
Dedim:
“Kiminlə yazışırsan?”
Diksindi. Telefonu bağladı.
“Heç kim. İşdən yazıblar.”
İşdən yazan adam niyə gülümsəyərək yazışırdı?
Bu sualı vermədim. Çünki cavabdan qorxdum.
O gecə yata bilmədim. Ramin yanımda yatmışdı. Mən isə tavana baxırdım. İçimdə iki səs vardı. Biri deyirdi ki, dur, telefonuna bax. O biri deyirdi ki, baxma, çünki gördüyünü geri qaytara bilməyəcəksən.
Səhərə yaxın o, telefonunu şarjda qoyub hamama girdi. Telefonun ekranı yandı. Mesaj gəldi.
“Dünən sənin üçün çox darıxdım.”
Əlim, ayağım buz kəsdi.
O bir cümlə insanın bütün həyatını dağıda bilirmiş.
Telefonu əlimə aldım. Şifrəni bilirdim. İllərdir eyni idi. Bəlkə də o qədər arxayın idi ki, dəyişməyə ehtiyac görməmişdi. Mesajları açdım.
Oxuduqca içimdən səs çıxmırdı. Ağlamadım. Qışqırmadım. Sadəcə oxudum. Onun başqa bir qadına yazdığı sözləri oxudum. Mənə illərdir demədiyi sözləri. “Sənin yanında rahat oluram.” “Kaş səni daha əvvəl tanıyaydım.” “Evdə boğuluram.” “Onunla sadəcə uşağa görə qalıram.”
Bu son cümləni oxuyanda telefon əlimdən düşdü.
Onun üçün mən artıq həyat yoldaşı deyildim. Mən ev idim. Uşaq idim. Məsuliyyət idim. Boğulduğu yer idim.
Hamamdan çıxanda məni telefonla gördü. Üzündəki ifadəni heç vaxt unutmaram. Qorxu, günah, əsəb, utanc, hamısı bir yerdə idi. Amma ilk dediyi söz bu oldu:
“Sən mənim telefonuma niyə baxmısan?”
O an içimdə nəsə tam qırıldı.
Dedim:
“Ramin, doğrudan da indi problem budur?”
O susdu.
Mən soruşdum:
“Kimdir?”
Dedi:
“Heç nə ciddi deyil.”
Bu cümlə xəyanət edənlərin ən aciz cümləsidir. “Heç nə ciddi deyil.” Sanki ciddi olmasa, insanın ürəyi sınmır. Sanki təsadüfi olsa, evin divarları çatlamır. Sanki bir qadının gecələr ağlaması üçün münasibətin rəsmi adı olmalıdır.
Dedim:
“Neçə vaxtdır?”
Cavab vermədi.
Sən demə, səkkiz aydır.
Səkkiz ay mən evdə onun köynəklərini ütüləmişəm. Səkkiz ay qızımızın atasını gözləməsini normal saymışam. Səkkiz ay onun yorğunluğuna inanmışam. Səkkiz ay özümü günahlandırmışam. Səkkiz ay başqa bir qadın mənim evimin içində görünmədən yaşayıb.
O gün evimizdə böyük dava olmadı. Mən qışqırmadım. Bəlkə də insan çox dərin yaralananda səsi çıxmır. Sadəcə mətbəxə keçdim, stula oturdum. Əllərim əsirdi. Ramin gəlib qarşımda dayandı.
“Nərgiz, səhv etmişəm. Amma ailəmi dağıtmaq istəmirəm.”
Bu söz də məni incitdi. Çünki ailəni dağıtmaq istəməyən adam, əvvəl ailənin içinə başqasını salmazdı.
Dedim:
“Məni sevirsən?”
Susdu.
İnsan bəzən cavabı susqunluqdan alır.
O axşam Zəhra məktəbdən gələndə üzümə baxıb soruşdu:
“Ana, xəstəsən?”
Mən gülümsəməyə çalışdım.
“Yox, balam. Bir az yorğunam.”
Uşaqlar hər şeyi hiss edir. Sən nə qədər gizlətsən də, evin havasını duyurlar. O gün qızım çantasını yerə qoyub gəlib məni qucaqladı. Mən onun saçlarını iylədim və özümü zorla saxladım. Çünki ana olmaq bəzən öz ürəyin dağıla-dağıla uşağının ürəyini qorumaqdır.
Sonrakı günlər çox ağır keçdi. Ramin bağışlanmaq istəyirdi. Güllər aldı, mesajlar yazdı, “bir daha olmayacaq” dedi. Telefonunun şifrəsini verdi. Gec gəlmədi. Mənimlə danışmağa çalışdı.
Amma xəyanətdən sonra insanın içində qəribə bir şey ölür.
Əvvəl onun telefonu səslənəndə adi səs idi. İndi ürəyim sıxılırdı. Əvvəl gecikəndə narahat olurdum. İndi şübhələnirdim. Əvvəl üzümə baxanda sevildiyimi hiss edirdim. İndi fikirləşirdim, görəsən bu baxışın yalan olan vaxtı nə qədər olub?
Bağışlamaq istədim. Zəhra üçün, illər üçün, qurduğumuz ev üçün. Hətta bir müddət özümü buna məcbur etdim. Dedim, hamı səhv edə bilər. Dedim, bəlkə mən də nəyisə əskik etmişəm. Dedim, ev dağıtmaq asandır, saxlamaq çətindir.
Amma sonra başa düşdüm ki, bağışlamaqla özünü sındırmaq eyni şey deyil.
Mən onun səhvini daşıya-daşıya öz içimdə yox olurdum.
Bir gün güzgünün qabağında dayandım. Özümə baxdım. Gözlərimin altı qaralmışdı. Üzüm solmuşdu. Saçlarımı yığmağa belə həvəsim yox idi. Mən özümü tanımadım. Onun xəyanəti təkcə evliliyimizi yox, mənim özümə baxışımı da dəyişmişdi.
Öz-özümə soruşdum:
“Nərgiz, sən bu həyatda sadəcə kiminsə səhvini bağışlamaq üçünmü varsan?”
Cavabım yox idi, amma içimdə bir yer “yox” dedi.
Mən ayrılmaq qərarı verəndə hamı eyni şeyi dedi:
“Uşağı düşün.”
“Bir dəfə olubsa, bağışla.”
“Kişidir də, səhv edib.”
“Evini dağıtma.”
“Bu yaşdan sonra tək necə olacaqsan?”
Heç kim soruşmadı:
“Sən necə yaşayacaqsan?”
“Sənin ürəyin necədir?”
“Sən hər gecə nə hiss edirsən?”
Cəmiyyət qadına çox vaxt ailəni qorumağı öyrədir, amma özünü qorumağı öyrətmir. Qadına deyirlər döz, sus, bağışla, uşağa görə qal. Amma heç kim demir ki, uşaq anasının hər gün içində ölməsini görərək xoşbəxt böyümür.
Mən Raminlə sakit danışdım. Dedim ki, mən artıq əvvəlki kimi davam edə bilmirəm. O ağladı. İlk dəfə onu belə gördüm. Dedi:
“Mən səni itirmək istəmirəm.”
Dedim:
“Sən məni o mesajları yazanda itirmişdin.”
Bu cümləni demək mənə çox ağır gəldi. Çünki mən də onu itirmək istəmirdim. Mən də ailəmin dağılmasını istəmirdim. Mən də Zəhranın atasız süfrəyə oturmasını istəmirdim. Amma bəzən insan istəmədiyi qərarı özünü qorumaq üçün verir.
Ayrılıq prosesi asan olmadı. Qohumlar qarışdı, söz-söhbət oldu, kimi məni günahlandırdı, kimi ona hirsləndi. Mən isə bütün bu səslərin arasında sadəcə qızımı qorumağa çalışdım. Ona atasını pisləmədim. Çünki xəyanət mənimlə Raminin arasında idi, Zəhranın ataya olan sevgisini zəhərləmək istəmirdim.
Amma özüm çox ağladım.
Gecələr hamı yatandan sonra mətbəxdə oturub çay içirdim. Bəzən fincan əlimdə soyuyurdu. Elə bilirdim, mənim də içimdə nəsə soyuyub. Bir vaxtlar sevgi ilə baxdığım şəkillərə indi baxa bilmirdim. Toy albomunu qutunun içinə qoydum. Silmədim, atmadım. Çünki o illər yalan deyildi. Sadəcə sonu ağır oldu.
Bu da ən ağrılı tərəfidir.
Xəyanət o demək deyil ki, keçmişdə heç sevgi olmayıb. Bəlkə olub. Bəlkə çox da olub. Amma bir gün biri o sevgiyə sahib çıxmır. Qorumaq əvəzinə, yaralayır.
İndi üstündən iki il keçib. Mən hələ də tam sağalmışam deyə bilmərəm. Bəzi yaralar sağalır, amma izi qalır. Telefon səsinə qarşı həssaslığım hələ də var. İnsanlara inanmağım əvvəlki kimi deyil. Amma artıq güzgüyə baxanda özümü tanıyıram.
İşləyirəm. Qızımı böyüdürəm. Evimiz balacadır, amma sakitdir. Zəhra bəzən atasının yanına gedir, qayıdanda mənə gördüklərini danışır. Mən dinləyirəm. İçimdə nə olur-olsun, ona gülümsəyirəm. Çünki onun uşaqlığını böyüklərin səhvləri ilə ağırlaşdırmaq istəmirəm.
Ramin bir neçə dəfə barışmaq istədi. Mən ona pislik arzulamıram. Hətta bəzən düşünürəm ki, o da öz səhvinin içində çox şey itirdi. Amma mən geri qayıtmadım.
Çünki bəzi qapılar bağlananda insan tək qalmır.
Özünə qayıdır.
Mən xəyanətin nə olduğunu çox ağır öyrəndim. Xəyanət sadəcə başqa birinə yazılan mesaj deyil. Xəyanət evdə səni gözləyən adamın inamını xırda-xırda öldürməkdir. Xəyanət bir qadının özünü günahlandırmasına səbəb olmaqdır. Xəyanət uşağın yatdığı otağın yanında başqa birinə “sənin üçün darıxıram” yazmaqdır.
Və ən əsası, xəyanət insanın içindəki rahatlığı oğurlayır.
Amma mən bir şeyi də öyrəndim.
Xəyanətə uğrayan insan dəyərsiz deyil. Aldadılan qadın əskik deyil. Kimsə sənin sədaqətinə layiq davranmadı deyə, sən sevgi haqqını itirmirsən.
Mən uzun müddət özümü sınmış bildim. Sonra gördüm ki, sınan mənim dəyərim yox, ona olan inamım imiş.
İndi həyatıma daha sakit baxıram. Daha az danışır, daha çox hiss edirəm. Kiminsə yanında özümü itirməməyə çalışıram. Qızıma da bir şeyi öyrədirəm:
Sevgi gözəldir, ailə dəyərlidir, bağışlamaq böyük şeydir.
Amma insan öz ruhunu qurban verərək heç bir evi xilas edə bilməz.
Mən onun telefonunda özümü itirdim.
Amma zamanla özümü yenidən tapdım.