Mən tək yaşamağa iyirmi səkkiz yaşımda başladım. Əvvəl çox qorxurdum. Uşaqlıqdan səs-küylü evdə böyümüşdüm. Anamın mətbəxdə qab yuması, atamın televizora baxması, qardaşımın otaqda telefonla ucadan danışması, qonşunun qapı çırpması… O səslərin içində böyüyən adam üçün tək evin səssizliyi əvvəlcə qəribə gəlir.
Sonra alışdım.
İşdən gəlirdim, çayımı süzürdüm, pəncərəni açırdım, telefonla anamla danışırdım, sonra seriala baxıb yatırdım. Ev balaca idi, amma mənim idi. Kirayə idi, amma içində öz nəfəsim vardı. İlk dəfə idi ki, heç kimə izah vermədən işığı söndürə, istədiyim vaxt yemək yeyə, istədiyim vaxt susa bilirdim.
Yaşadığım bina köhnə bina idi. Beş mərtəbəli, dar pilləkənli, divarları nəm qoxuyan, gecələr qapıların arxasından televizor səsləri gələn binalardan. Mən dördüncü mərtəbədə qalırdım. Lift yox idi. Gecə evə qalxanda pilləkənlərin işığı bəzən yanmırdı. Telefonun işığı ilə qalxırdım. Hər dəfə də öz-özümə deyirdim ki, sabah ev sahibinə zəng edəcəyəm, bu işığı düzəltsinlər.
Amma sabah olanda unudurdum.
Həmin gecə yağış yağırdı. Belə ağır, yorucu yağış. Pəncərəyə döyülən damcıların səsi evin içində daha da böyük eşidilirdi. İşdən gec qayıtmışdım. Çox yorğun idim. Evə girən kimi ayaqqabımı çıxardım, çantamı stulun üstünə atdım. Anam zəng etdi, danışdıq. Həmişəki suallar:
“Yemək yemisən?”
“Qapını bağlamısan?”
“Pəncərəni açıq qoyma.”
“Gecə heç kimə qapı açma.”
Mən güldüm.
“Ana, uşaq deyiləm.”
O da həmişəki kimi dedi:
“Qız uşağı tək qalanda ana rahat olmur.”
Telefonu bağladım. Yemək yeməyə halım yox idi. Sadəcə çay süzdüm. Pəncərənin qabağında dayanıb yağışa baxdım. Küçə boş idi. Ara-sıra bir maşın keçirdi, təkərlərin suyu yarması eşidilirdi. Hər şey adi idi. Bir az kədərli, bir az sakit, amma adi.
Saat gecə birə yaxın yatağa girdim.
Yuxum tez gəldi. Amma nə qədər yatmışdım, bilmirəm, birdən oyandım.
Əvvəl niyə oyandığımı başa düşmədim. Otaq qaranlıq idi. Pəncərədən küçə lampasının zəif sarı işığı düşürdü. Yağış hələ də yağırdı. Yorğanı çənəmə qədər çəkib gözlərimi yummaq istədim.
Onda səsi eşitdim.
Tıqq.
Çox zəif idi. Elə bil kimsə dırnağı ilə qapıya toxundu.
Gözlərimi açdım. Nəfəsimi saxladım.
Bir neçə saniyə heç nə olmadı. Öz-özümə dedim ki, yəqin yuxuda eşitmişəm. Köhnə binadır, səs çox olur. Su borusu, külək, qonşunun qapısı, nə bilim.
Yenə gözlərimi yumdum.
Bu dəfə səs daha aydın gəldi.
Tıqq. Tıqq. Tıqq.
Qapı döyülürdü.
Bədənim buz kimi oldu. Gecə saat bir, yağışlı hava, tək yaşadığım ev və qapının arxasında kimsə.
Birinci fikrim bu oldu: bəlkə qonşudur. Bəlkə nəsə olub. Bəlkə su axır. Bəlkə elektrik problemi var. Amma niyə zəng etmirdi? Niyə qapını bu qədər yavaş döyürdü?
Yataqdan qalxdım. Ayaqlarım yerə dəyəndə soyuq taxta bədənimə kimi işlədi. Telefonumu götürdüm. Saat 01:37 idi. Ekranın işığı üzümə düşdü. Ürəyim elə döyünürdü ki, sanki qapının arxasındakı adam da eşidəcəkdi.
Qapıya yaxınlaşmadım. Otağın qapısında dayanıb dinlədim.
Yenə səs gəldi.
Bu dəfə qapının dəstəyi yavaşca tərpəndi.
Mən yerimdə donub qaldım.
Dəstək aşağı düşdü, sonra yuxarı qalxdı. Kimsə qapının bağlı olub-olmadığını yoxlayırdı.
İçimdən anamın səsi keçdi: “Gecə heç kimə qapı açma.”
Qapı iki dəfə bağlı idi. Həmişə evə girəndə həm üst kilidi, həm alt kilidi bağlayırdım. O gecə də bağlamışdım. Amma həmin an özümə inanmadım. Bəlkə unutmuşam? Bəlkə tələsik girmişəm? Bəlkə alt kilid açıq qalıb?
Qorxu insanın yaddaşına belə şübhə salır.
Telefonu əlimdə sıxıb anamın nömrəsinə baxdım. Zəng etmək istədim, amma qorxdum ki, səs çıxsın. Sonra polisə zəng etməyi düşündüm. Amma nə deyəcəkdim? “Qapımı kimsə döyür?” Bəlkə doğrudan da qonşudur? Bəlkə gülünc vəziyyətə düşəcəyəm?
Bu cür anlarda insan qəribə düşünür. Halbuki qorxursa, kömək istəməlidir. Amma mən həm qorxurdum, həm də “bəlkə boş şeydir” deyə özümü susdururdum.
Qapının arxasından pıçıltı gəldi.
“Qapını aç.”
Səs kişi səsi idi.
Nə qonşumuz Rafiq dayının səsinə oxşayırdı, nə aşağı mərtəbədəki cavan oğlana. Tanımadığım bir səs idi. Alçaq, boğuq, tələsməyən.
Mən nəfəs ala bilmədim.
Bir addım geri çəkildim. Ayağım stula dəydi, stul azca səs çıxardı.
Qapının arxasındakı adam susdu.
Sonra çox sakit dedi:
“Bilirəm, evdəsən.”
O an içimdəki qorxu başqa bir şeyə çevrildi. Bu, artıq sadəcə qorxu deyildi. Bu, adamın öz evində təhlükəsiz olmadığını hiss etməsi idi. Ev dediyin yer səni qoruyan yer olmalıdır. Divarların, qapın, pəncərən, kilidin səni dünyadan ayırmalıdır. Amma o gecə mənə elə gəldi ki, qapı sadəcə nazik bir taxtadır və onun arxasında kimin dayandığını heç nə dayandıra bilməz.
Əllərim titrəyə-titrəyə telefonda polis nömrəsini yığdım. Səsimi mümkün qədər alçaq tutdum.
“Xahiş edirəm, kömək edin. Qapımın arxasında yad adam var. Dəstəyi tərpədir. Mən təkəm.”
Operator ünvanı soruşdu. Mən küçəni, binanı, mərtəbəni dedim. Səsim titrəyirdi. O dedi ki, sakit olun, qapıya yaxınlaşmayın, içəridə qalın, polis göndərilir.
Telefonu bağlamadım. Operator xəttdə qalmağımı dedi.
Bu arada qapı yenə döyüldü. Bu dəfə daha bərk.
Taq. Taq. Taq.
“Qapını aç, danışaq.”
Mən cavab vermədim.
O yenə dedi:
“Sən məni tanıyırsan.”
Tanımırdım. Amma o cümlə məni daha çox qorxutdu. Çünki insan tanımadığı birinin “sən məni tanıyırsan” deməsindən sonra öz yaddaşını axtarmağa başlayır. Kim ola bilər? İşdən biri? Keçmiş tanış? Binada gördüyüm kimsə? Mağazada rastlaşdığım adam? Məni izləyib?
Son aylar bir neçə dəfə binanın qarşısında eyni adamı görmüşdüm. Qara gödəkçəli, saqqallı, orta yaşlı biri. Amma heç fikir verməmişdim. Köhnə binalarda həmişə kimsə dayanır, kimsə siqaret çəkir, kimsə telefonla danışır. İndi birdən o adam yadıma düşdü və ürəyim daha da sıxıldı.
Qapının altından kölgə görünürdü. Ayaqqabısının ucu işığın qarşısını kəsirdi. O hələ də orada idi.
Mən mətbəxə keçdim. Bıçaq götürdüm. Əlimdə tutanda özümə yazığım gəldi. Mən heç vaxt kiməsə zərər verə biləcək insan olmamışam. Amma o gecə bıçağı əlimdə tutmaq mənə az da olsa güc verdi. Sanki ən azından tam müdafiəsiz deyildim.
Sonra qapının kilidində səs gəldi.
Çıqq.
Çıqq.
Kimsə kilidlə oynayırdı.
Dizlərim boşaldı. Divara söykəndim. Operatora pıçıldadım:
“O kilidi açmağa çalışır.”
Operator sakit səslə dedi:
“Qapıdan uzaq durun. Mümkünsə, içəridə bir otağa keçib qapısını bağlayın.”
Yataq otağıma qaçdım. Qapını bağladım. Amma yataq otağının qapısında kilid yox idi. Şkafı çəkib qapının qarşısına itələməyə çalışdım. Şkaf ağır idi. Əllərim əsirdi, amma birtəhər yarı yola qədər çəkdim.
Qapı tərəfdən birdən güclü zərbə gəldi.
Bütün ev titrədi.
Mən qışqırmamaq üçün ağzımı əlimlə tutdum. Gözlərimdən yaş axırdı. Operator “sakit olun, ekipaj yoldadır” deyirdi. Amma o an “yoldadır” sözü çox uzaq idi. Mənə elə gəlirdi ki, polis gələnə qədər qapı sınacaq.
Kişi bu dəfə əsəbi səslə dedi:
“Aç dedim sənə!”
Səsi artıq sakit deyildi. İçində qəzəb vardı. Mən başa düşdüm ki, cavab verməməyim onu daha da əsəbiləşdirir. Amma cavab versəm də, nə dəyişəcəkdi?
Birdən qonşu qapısı açıldı. Koridordan yaşlı qadın səsi gəldi:
“Kimdir orada? Nə istəyirsən gecə vaxtı?”
Bu, qonşumuz Sürəyya xala idi. O beşinci mərtəbədə qalırdı, amma səsə çıxmışdı. Onun səsini eşidəndə içimə azacıq ümid gəldi. Kişi bir neçə saniyə susdu.
Sonra addım səsləri eşidildi. Elə bil pilləkənlə aşağı düşürdü.
Sürəyya xala qapımın qabağına yaxınlaşdı.
“Səbinə, qızım, yaxşısan?”
Mən otaqdan çıxa bilmirdim. Ağlaya-ağlaya dedim:
“Xala, qapını açmayın, polis gəlir.”
O da qorxdu. Tez öz qapısına qayıtdı. Bir neçə dəqiqə sonra küçədən polis maşınının səsi gəldi. Mən ömrümdə heç vaxt siren səsini o qədər rahatlıqla eşitməmişdim.
Polislər gələndə kişi artıq binada yox idi. Onu tapmadılar. Amma qapımın kilidində cızıqlar vardı. Dəstək boşalmışdı. Qapının taxtasında zərbənin izi qalmışdı. Yəni bu mənim qorxudan uydurduğum bir şey deyildi. O adam həqiqətən orada olmuşdu.
Polislər suallar verdilər. Kimdən şübhələndiyimi soruşdular. Mən heç kim deyə bilmədim. Binanın girişində kamera yox idi. Qonşular da üzünü dəqiq görməmişdi. Sürəyya xala sadəcə qara gödəkçəli biri olduğunu dedi.
Həmin gecə evdə qala bilmədim. Anama zəng etdim. Telefonda ağlamağımı eşidən kimi atamla gəldilər. Anam məni görən kimi qucaqladı. Mən o qucaqda uşaq kimi ağladım. Az əvvəl “uşaq deyiləm” dediyim qadının qollarında titrəyə-titrəyə dayandım.
Atam qapıya baxdı. Üzü sərtləşdi. Heç nə demədi. Sadəcə ev sahibinə zəng etdi, sabahdan qapı dəyişməlidir dedi. Sonra məni evlərinə apardılar.
O gecədən sonra mən bir müddət tək evə qayıtmadım. İşdən çıxanda hər addımda arxama baxırdım. Pilləkən səsi eşidəndə ürəyim sıxılırdı. Telefonuma yad nömrədən zəng gələndə əlim soyuyurdu. Gecə kimsə binada qapı bağlayanda diksinirdim.
Qorxu hadisə bitəndə bitmir.
Qorxu bədənin içində qalır. Səsə çevrilir, kölgəyə çevrilir, kilid yoxlamağa çevrilir. İnsan evdən çıxanda qapını üç dəfə yoxlayır. Yatanda telefonunu yastığın altına qoyur. Pəncərədən küçəyə baxıb eyni adamı görməkdən qorxur.
Bir neçə həftə sonra polis zəng etdi. Dedi ki, yaxın ərazidə oxşar şikayətlər olub. Bir adam gecələr tək yaşayan qadınların qapısını döyür, bəzən özünü tanış kimi təqdim edir, bəzən kilidlə oynayırmış. Sonra onu başqa binanın qarşısında saxlayıblar. Dəqiq mənim qapımı döyən o idi, ya yox, tam bilmədim. Amma polisin “saxlanılıb” deməsi belə mənə bir az nəfəs verdi.
Yenə də əvvəlki kimi olmadım.
Evimi dəyişdim. Yeni evdə kamera vardı, blok işıqlı idi, qapı daha möhkəm idi. Amma ilk aylar yenə gecələr oyanırdım. Qulağım qapıda olurdu. Hər xırda səsdə nəfəsimi saxlayırdım.
Bəzən insanlar deyir:
“Boş ver, keçib gedib.”
Amma qorxunun içində olan adam bilir ki, bəzi gecələr keçib getmir. Bəzi gecələr insanın yaddaşında ilişib qalır. Sən gündüz gülürsən, işləyirsən, insanlarla danışırsan, amma gecə qaranlıq düşəndə həmin döyüntü yenə qapında başlayır.
Tıqq. Tıqq. Tıqq.
Mən bu hadisədən sonra bir şeyi çox yaxşı başa düşdüm: qadının tək yaşaması azadlıqdır, amma bu azadlığın içində görünməyən bir qorxu da var. Sən güclü ola bilərsən, öz pulunu qazana bilərsən, həyatını idarə edə bilərsən. Amma gecə yad bir kişi qapının arxasında dayanıb “bilirəm, evdəsən” deyəndə bütün gücün bir anlıq boğazında düyünlənir.
İndi anam zəng edib “qapını bağlamısan?” deyəndə daha gülmürəm.
Deyirəm:
“Bağlamışam, ana.”
Sonra gedib bir də yoxlayıram.
O gecə mənə çox şey öyrətdi. Qorxanda utanmamaq lazımdır. Kömək istəmək zəiflik deyil. Qapının arxasında kimin olduğunu bilmirsənsə, “bəlkə ayıb olar” deyib susmaq olmaz. İnsan öz təhlükəsizliyini heç kimin fikrindən aşağı tutmamalıdır.
Ən çox da bunu öyrəndim:
Ev dediyin yer təkcə dörd divar deyil. Ev insanın özünü təhlükəsiz hiss etdiyi yerdir. Əgər bir gecə o hiss qırılırsa, onu yenidən yığmaq çox vaxt aparır.
Mən indi yenə tək yaşayıram. Amma əvvəlki Səbinə deyiləm. Daha diqqətliyəm, daha ehtiyatlıyam, daha çox qulaq asıram. Hərdən gecə yağış yağanda, pəncərəyə damcılar döyüləndə o gecə yadıma düşür. Ürəyim sıxılır. Sonra qalxıb qapıya baxıram. Kilid bağlıdır. Hər şey sakitdir.
Özümə pıçıldayıram:
“Keçdi. Sən sağ qaldın.”
Amma yenə də içimin bir yerində o səs qalır.
Gecənin ən qaranlıq yerində, qapının arxasından gələn o boğuq səs:
“Bilirəm, evdəsən.”