Mən həmişə elə düşünürdüm ki, kişinin ən böyük vəzifəsi evə pul gətirməkdir. Atam da belə yaşamışdı. Səhər tezdən çıxar, axşam yorğun qayıdar, çox danışmazdı. Biz də bilirdik ki, atam bizi sevir, sadəcə sevgisini sözlə yox, çörəklə göstərir.
Mən də böyüyəndə eyni adam oldum.
İlk işim çox ağır idi. Kiçik bir şirkətdə satış meneceri işləyirdim. Maaş az idi, plan çox idi, rəhbərlik isə hər gün təzyiq edirdi. Amma şikayət etmirdim. Çünki evlənmişdim, kirayədə qalırdıq, bir yaşlı oğlumuz vardı. Hər ayın əvvəlində kirayə, kommunal, uşaq bezi, yemək, kredit… Maaş gəlməmiş artıq hara gedəcəyi bəlli olurdu.
Həyat elə bil cibimdəki pulu məndən tez sayırdı.
Həyat yoldaşım Səbinə əvvəl çox anlayışlı idi. Mən gec gələndə yeməyi isitdirirdi. Yorğun olduğumu görüb çox sual vermirdi. Bəzən oğlumuzu qucağında gətirib deyirdi:
“Bax, atan gəldi.”
Oğlum Əli məni görəndə gülümsəyirdi. Mən də onu qucağıma alırdım, amma çox vaxt beş dəqiqə sonra yerə qoyurdum.
“Çox yorğunam,” deyirdim.
İndi bu cümlə yadıma düşəndə içim ağrıyır. Çünki uşaq atanın yorğunluğunu başa düşmür. Uşaq sadəcə qucaqda qalmaq istəyir. Uşaq bilmir ki, kredit nədir, maaş nədir, satış planı nədir. Uşaq üçün ata evə gələndə dünya tamamlanır.
Mən isə onun dünyasında həmişə tələsirdim.
Bir müddət sonra işdə yüksəlmək imkanı yarandı. Daha çox maaş, daha çox məsuliyyət, daha çox stress. Düşündüm ki, bu şansdır. Səbinəyə dedim:
“Bir az dözək, sonra rahat yaşayacağıq.”
Bu “sonra” sözü bizim evdə çox işlənirdi.
Sonra gəzməyə gedərik.
Sonra sənə vaxt ayıraram.
Sonra Əlini parka apararam.
Sonra özümüz üçün bir gün seçərik.
Sonra hər şey yaxşı olacaq.
Amma o sonra heç gəlmirdi.
İş yerində günlər bir-birinə qarışırdı. Səhər mesajlar, günorta görüşlər, axşam hesabatlar. Müdir deyirdi ki, sən bacarıqlısan, bir az da çalışsan, şöbə müdiri ola bilərsən. Mən bu sözə ilişib qaldım. Elə bildim, bir pillə də qalxsam, evdə hər şey düzələcək. Daha çox pul olsa, Səbinə daha az narahat olacaq, Əliyə daha yaxşı gələcək quracağam, özüm də nəhayət rahat nəfəs alacağam.
Pul artdı, amma rahatlıq gəlmədi.
Əksinə, evdən daha çox uzaqlaşdım. Səbinə artıq mənə əvvəlki kimi dərdini danışmırdı. Əli isə mən evə gələndə sevinirdi, amma bir az çəkinirdi də. Hətta bir dəfə məni “əmi” çağırdı. Hamı güldü, mən də güldüm. Amma içimdə nəsə qırıldı.
O gecə yata bilmədim.
Öz-özümə dedim ki, bu sadəcə uşaq sözüdür. Amma ürəyim bilirdi ki, uşağın dili bəzən evin həqiqətini deyir. Mən öz evimdə qonağa çevrilmişdim.
Bir gün maaş günü idi. Normalda həmin gün evə bir az sevinc aparırdım. Maaşdan sonra marketə girir, Əliyə kiçik oyuncaq, Səbinəyə isə sevdiyi şokoladdan alırdım. O gün də belə edəcəkdim. Amma işdə təcili iclas çıxdı. Müdir yeni layihədən danışdı. Hamı getdi, mən qaldım. Hesabat hazırladım, rəqəmləri düzəltdim, növbəti ayın planını yazdım.
Telefona baxanda saat artıq on birə işləyirdi.
Səbinədən beş buraxılmış zəng vardı. Bir də mesaj:
“Tural, bu gün Əlinin bağçada ilk çıxışı idi. Sən söz vermişdin gələcəksən.”
Mesajı oxuyanda yerimdə donub qaldım.
Mən unutmuşdum.
Əli günlərlə evdə şeir deyirdi. “Ata, sən də gələcəksən?” soruşurdu. Mən də hər dəfə “əlbəttə” deyirdim. Hətta ona söz vermişdim ki, çıxışdan sonra onu gəzməyə aparacağam.
Amma mən həmin gün bir hesabatın içində oğlumun ilk səhnəsini qaçırmışdım.
Evə gec gəldim. Qapını Səbinə açdı. Üzümə baxdı, heç nə demədi. Bu susqunluq qışqırıqdan ağır idi. Mətbəxə keçdim. Masanın üstündə Əlinin bağçadan gətirdiyi kağız tac vardı. Yanında da balaca bir şəkil. Şəkildə uşaqlar səhnədə idi. Əli əlində mikrofon tutmuşdu, gözləri isə sanki zalda kimisə axtarırdı.
Məni.
Otağına girdim. Əli yatmışdı. Balaca əlləri yorğanın üstündə idi. Yanında aldığım oyuncaq maşını qoydum. Oyandı, gözlərini yarım açdı.
“Ata, sən gəlmədin,” dedi.
Bu cümləni çox sakit dedi. Nə ağladı, nə küsülü səs çıxardı. Sadəcə dedi və yenə gözlərini yumdu.
Mən həmin gecə onun yatağının yanında oturub ağladım.
Səbinə qapıda dayanmışdı. Dedi:
“Tural, biz səndən çox şey istəmirik. Sadəcə bəzən yanımızda ol.”
Mən cavab verə bilmədim. Çünki o an bütün bəhanələrim mənasız idi. Pul, iş, karyera, plan, müdir, kredit… Hamısı bir uşağın “sən gəlmədin” cümləsinin yanında çox kiçik qaldı.
O gecə ilk dəfə özümə kənardan baxdım.
Mən ailəm üçün çalışdığımı deyirdim, amma ailəmin ən vacib anlarında yox idim. Mən oğluma yaxşı gələcək qurmaq istəyirdim, amma onun bu gününü qaçırırdım. Mən həyat yoldaşımı rahat yaşatmaq istəyirdim, amma onu hər axşam tək qoyurdum.
Səhəri gün işə getdim və müdirlə danışdım. Dedim ki, belə davam edə bilmərəm. O təəccübləndi. Dedi:
“Tural, indi geri çəkilsən, karyeran dayanacaq.”
Mən də dedim:
“Bəlkə də dayanmalıdır.”
Bu qərar asan olmadı. Maaşım bir az azaldı. Bəzi xərcləri ixtisar etdik. Daha ucuz marketdən alış-veriş etdik, tətil planını təxirə saldıq, kreditləri yavaş-yavaş bağlamağa başladıq. Amma evdə qəribə bir dəyişiklik oldu.
Axşamlar daha tez gəlməyə başladım.
Əli əvvəl inanmadı. Bir neçə gün qapıdan içəri girəndə təəccüblə baxırdı. Sonra yavaş-yavaş mənə öyrəşdi. Bir axşam oyuncaq maşınlarını gətirib dedi:
“Ata, bu dəfə sən də oyna.”
Mən xalçanın üstündə oturdum və onunla oynadım. Çox sadə bir an idi. Amma mən həmin an başa düşdüm ki, bəzi xoşbəxtliklər heç bir maaş kartına yatmır.
Səbinə ilə də yavaş-yavaş danışmağa başladıq. Əvvəl aramızda illərin yorğunluğu vardı. Mən danışanda o ehtiyatla dinləyirdi, o danışanda mən sözünü kəsməməyə çalışırdım. Bir dəfə dedi:
“Mən səni itirməkdən qorxurdum, amma sən hər gün bir az işdə qalırdın.”
Bu söz də mənə çox təsir etdi.
İndi yenə işləyirəm. Pul yenə lazımdır, borclar yenə var, həyat yenə asan deyil. Amma artıq bilirəm ki, karyera insanın bütün həyatını udmamalıdır. Pul vacibdir, amma evdə səni gözləyən insanların gözündən daha vacib deyil.
Bəzən kişilər elə bilir ki, ailə üçün can qoymaq yalnız çox işləməkdir. Halbuki ailə üçün can qoymaq bəzən telefonu kənara qoyub uşağının danışdığı nağılı dinləməkdir. Həyat yoldaşının yorğun üzünə baxıb “bu gün sən necəsən?” deməkdir. Maaş günü evə təkcə pul yox, özünü də aparmaqdır.
Mən bunu gec başa düşdüm.
Amma tam gec deyildi.
Əli indi bir az böyüyüb. Hərdən bağça çıxışının şəklinə baxırıq. O gülüb deyir:
“Ata, sən onda gəlməmişdin.”
Mən də onu qucaqlayıb deyirəm:
“Bilirəm, oğlum. Amma indi buradayam.”
Və içimdə hər dəfə özümə söz verirəm:
Bir də heç bir maaş, heç bir vəzifə, heç bir hesabat məni oğlumun gözündə yad etməyəcək.
Çünki insan pul qazana bilər, karyera qura bilər, yenidən başlaya bilər.
Amma uşağının gözlədiyi o bir günü geri ala bilmir.