Mən ümumiyyətlə həyəcanlı adamam. Elə adam var, ağır vəziyyətdə də özünü yığışdırır, sakit danışır, ağlı başında qalır. Mən onlardan deyiləm. Mənim həyatımdakı ən adi hadisə də bir az gərginləşən kimi beynim elə bil “çıxış” düyməsini basır.
Xüsusilə də evliliyin ilk aylarında.
Təzə evlənmişdim. Hələ hər şey mənə qəribə gəlirdi. “Həyat yoldaşım” sözünü deməyə utanırdım. Qayınana, qayınata, baldız, yeznə, qohumlar, “bizim kürəkən”, “bizim gəlin” söhbətləri… Hamısı birdən üstümə gəlmişdi. Hər yerdə özümü ciddi aparmağa çalışırdım. Elə bilirdim, bir səhv etsəm, hamı deyəcək:
“Bu oğlan hələ ailə adamı deyil.”
Həyat yoldaşım Nərmin isə məndən fərqli idi. Çox rahat, gülərüz, hər şeyi zarafata salan adamdır. Mən bir şeyə görə həyəcanlananda deyirdi:
“Rövşən, sən sakit ol, heç kim səni imtahana çəkmir.”
Amma mən özümü imtahanda hiss edirdim. Həm də elə bil bütün suallar qayınanamdan gələcəkdi.
Qayınanam Səmayə xanım çox ciddi qadın kimi görünürdü. Əslində ürəyi yumşaqdır, sonradan bildim. Amma ilk baxışdan adam bir az çəkinir. Səsi qalındır, baxışı iti, sözü də birbaşa deyir. Toydan əvvəl bir dəfə məni süfrəyə çağıranda dedi:
“Rövşən, yeməkdən utanma. Amma çox da rahatlaşma.”
Mən o cümləni üç gün analiz etmişdim. Bu nə demək idi? Yemək yeyim, ya yeməyim? Rahat olum, ya olmayım? Dolmanı iki dənə götürüm, yoxsa üçüncü artıq hörmətsizlik sayılar?
Belə vəziyyətdə yaşamaq asan deyil.
Toydan təxminən bir ay keçmişdi. Bir bazar günü Nərmin dedi ki, anası bizə gələcək. Mən də dedim, çox yaxşı, gəlsin. Amma içimdə yenə həyəcan başladı. Ev təmizdirmi? Çay var? Şəkər var? Meyvə almalıyıq? Qayınana gələndə kişi evdə necə oturmalıdır? Divanda rahat oturmaq olar, yoxsa stulda dik oturmaq lazımdır?
Nərmin mənə baxıb güldü:
“Sən anamdan niyə bu qədər qorxursan?”
Dedim:
“Mən qorxmuram. Sadəcə hörmət edirəm.”
Dedi:
“Hə, hörmətdən rəngin qaçıb.”
Səhər tezdən bazara getdim. Alma aldım, armud aldım, şirniyyat aldım, hətta evə gül də aldım. Gülü niyə aldım, özüm də bilmirəm. Yəqin kinolarda görmüşdüm, qonaq gələndə evdə gül olsa, mədəni görünür.
Saat üçə yaxın Nərmin dedi:
“Anam zəng edib, yaxındadır. Dedi aşağı düş, paketləri var, kömək elə.”
Mən də tez ayağa qalxdım. Güzgüyə baxdım. Saçımı düzəltdim. Köynəyimin yaxasını yoxladım. Nərmin dedi:
“Rövşən, paket götürməyə düşürsən, elçiliyə yox.”
Dedim:
“Bilirəm.”
Amma bilmirdim.
Aşağı düşdüm. Binamızın qabağında bir neçə maşın dayanmışdı. Hava bir az küləkli idi. Telefonum cibimdə idi. Qayınanamı gözləyirdim. Nərmin mənə demişdi ki, anası taksi ilə gəlir. Mən də bu məlumatı beynimdə elə saxlamışdım:
“Taksi gələcək, içində qayınanam olacaq.”
Bir neçə dəqiqə sonra ağ rəngli bir maşın binanın qabağında dayandı. Sükan arxasında orta yaşlı bir qadın vardı. Başında yaylıq, gözündə eynək. Arxa oturacaqda da paketlər görünürdü.
Mən düşündüm: budur.
Maşına yaxınlaşdım. Qadın pəncərəni aşağı saldı.
Mən çox hörmətli səslə dedim:
“Salam, xoş gəlmisiniz.”
Qadın mənə baxdı.
“Salam.”
Dedim:
“Paketləri mən götürüm.”
Qadın qaşlarını qaldırdı.
“Hansı paketləri?”
Mən gülümsədim. Dedim, yəqin qayınanam zarafat edir. Ya da məni tanımadı. Axı toyda o qədər adam vardı, bəlkə ilk anda yadına düşmədi. Bir az daha mehriban oldum.
“Əşi, utanmayın, verin. Yuxarı aparım. Nərmin gözləyir.”
Qadının üzü dəyişdi.
“Hansı Nərmin?”
Bu dəfə mən də bir az çaşdım. Dedim, bəlkə taksi sürücüsüdür, qayınanam arxada oturub, düşüb harasa keçib? Amma arxada heç kim yox idi. Təkcə paketlər vardı.
Mən yenə də vəziyyəti xilas etmək istədim.
“Bağışlayın, Səmayə xanım deyilsiniz?”
Qadın mənə elə baxdı ki, sanki mən ona “siz gizli kosmonavtsınız?” demişdim.
“Yox. Mən Səmayə deyiləm.”
O an beynimdə nəsə qırıldı. Amma insan səhv etdiyini qəbul etmək əvəzinə bəzən səhvi daha da dərinləşdirir. Mən də təəssüf ki, həmin adamlardanam.
Dedim:
“Bəs siz taksi deyilsiniz?”
Qadın artıq əsəbiləşdi.
“Mən öz maşınımla öz evimə gəlmişəm. Sən kimsən?”
Mənim bütün hörmətli kürəkən obrazım həmin an binanın qabağında dağıldı.
Dedim:
“Bağışlayın, mən elə bildim…”
Qadın sözümü kəsdi:
“Nə bildin? Mən paket daşıyanam?”
Arxa oturacaqdakı paketlərə baxdım. Sən demə qadın bazarlıqdan qayıdırmış. Mən də özümü o qədər işgüzar göstərmişdim ki, az qala onun kartof-soğanını götürüb evə aparacaqdım.
Elə həmin an telefonuma zəng gəldi. Nərmin idi.
“Alo, hardasan?”
Dedim:
“Aşağıdayam.”
Dedi:
“Anam gəldi, başqa maşınla. Sən haradasan?”
Arxaya çevrildim. Bir az kənarda sarı taksi dayanmışdı. İçindən qayınanam düşürdü. Əlində iki böyük paket, üzündə də həmin o ciddi baxış.
Və mənim qarşımda hələ də əsəbi qadın dayanmışdı.
Həyatda elə anlar olur ki, insan sadəcə yer yarılsın, içinə girsin istəyir. Mən o anda yer yarılsa, hətta ayaqqabımı da orada qoyub girərdim.
Qayınanam uzaqdan səsləndi:
“Rövşən!”
Mən avtomatik cavab verdim:
“Gəlirəm, Səmayə xanım!”
Əsəbi qadın dedi:
“Deməli, Səmayə o imiş.”
Dedim:
“Hə… yəni… bəli.”
Qadın başını buladı:
“A bala, əvvəl adamdan soruşarlar.”
Sonra maşını işə salıb getdi. Mən orada bir neçə saniyə daş kimi qaldım. Sonra qayınanama tərəf getdim. Paketləri əlindən almaq istədim. O mənə baxıb dedi:
“Birinci de görüm, bayaq o qadınla nə danışırdın?”
Mən dedim:
“Heç, elə… ünvan soruşurdu.”
Bu yalanın ömrü təxminən on saniyə çəkdi. Çünki həmin əsəbi qadın maşını ilə bizim binanın arxasına keçəndə qonşu Əli dayı artıq balkondan hər şeyi izləyirmiş. Əli dayı da elə adamdır ki, hadisəni görməsə də danışar, görsə ümumiyyətlə saxlamaz.
Biz yuxarı qalxana qədər Əli dayı birinci mərtəbədən səsləndi:
“Rövşən, taksi sürücüsünü də qonaq çağırırdın?”
Qayınanam dayandı.
Nərmin qapını açdı. Mən içəri girəndə o artıq gülməmək üçün özünü zorla saxlayırdı. Səmayə xanım paketləri yerə qoydu, mənə baxdı və dedi:
“Danış.”
Mən hər şeyi danışdım. Necə gözlədiyimi, ağ maşını necə səhv saldığımı, qadına necə “xoş gəlmisiniz” dediyimi, paketləri götürmək istədiyimi, ən axırda “siz taksi deyilsiniz?” sualını verdiyimi…
Nərmin əvvəlcə sakit dayanmağa çalışdı. Sonra divana oturub elə güldü ki, gözündən yaş gəldi. Qayınanam isə əvvəl ciddi qaldı. Mən düşündüm, vəssalam, bu qadın məni ömürlük ciddi qəbul etməyəcək.
Sonra o da güldü.
Amma elə güldü ki, mən ilk dəfə onun üzünün necə yumşaq olduğunu gördüm. Dedi:
“Ay bala, mən səni ciddi oğlan bilirdim. Sən tamam başqa aləm imişsən ki.”
Mən də utana-utana dedim:
“Səmayə xanım, həyəcanlandım.”
Dedi:
“Məndən bu qədər həyəcanlanırsansa, sabah uşaq olsa, müəlliməsini də qayınana bilərsən.”
O gündən sonra bu hadisə bizim ailənin rəsmi lətifəsinə çevrildi. Hansı məclisə getsək, kimsə mütləq deyir:
“Rövşən, taksi məsələsini danış.”
Mən də hər dəfə deyirəm:
“Axı neçə dəfə danışmaq olar?”
Amma yenə danışırlar. Hətta qayınanam özü daha da bəzəyib danışır. Deyir:
“Bu bizim kürəkən o qədər hörmətlidir ki, küçədə gördüyü qadını da qayınana bilib paketini daşımaq istəyir.”
Hamı gülür.
Ən pisi də odur ki, həmin səhv saldığım qadın bizim binanın o biri blokunda yaşayırmış. Mən bunu sonradan bildim. Bir dəfə marketin qabağında rastlaşdıq. Məni görən kimi gülümsədi.
“Necəsən, kürəkən?”
Mən yerə baxdım.
“Yaxşıyam, xala.”
Dedi:
“Bu dəfə paketim yoxdur, narahat olma.”
O gün başa düşdüm ki, insanın utandığı hadisə bəzən başqalarının həyatına da sevinc qatır.
Əvvəllər bu hadisəyə görə çox sıxılırdım. Düşünürdüm ki, qayınanam məni bacarıqsız, çaşqın, özünü itirən adam kimi görəcək. Amma əksinə oldu. O gündən sonra aramız daha rahatlaşdı. Mən artıq onun yanında özümü imtahanda hiss etmədim. O da mənə daha çox zarafat etməyə başladı.
Bir dəfə bizə gələndə qapıdan içəri girib dedi:
“Rövşən, əmin ol, bu dəfə mənəm.”
Dedim:
“Sənədi göstərin.”
Hamımız güldük.
İndi üstündən illər keçib. Nərminlə iki uşağımız var. Qayınanam uşaqlara bu hadisəni nağıl kimi danışır. Oğlum bir dəfə məndən soruşdu:
“Ata, sən nənəni tanımırdın?”
Dedim:
“O vaxt həyəcanlı idim.”
Dedi:
“Bəs indi tanıyırsan?”
Dedim:
“İndi uzaqdan gələndə də tanıyıram.”
Amma düzünü deyim, indi də binanın qabağında ağ maşın dayananda bir az diqqətli oluram.
Bu hadisədən sonra bir şeyi anladım: ailə həyatı təkcə ciddi məsuliyyətlər, ödənişlər, qohumluq əlaqələri, bayram ziyarətləri deyil. Ailə həm də belə gülməli xatirələrdən qurulur. Bəzən insanı bir-birinə ən çox yaxınlaşdıran şey mükəmməl davranmaq yox, birlikdə gülə bilməkdir.
Mən o gün özümü çox pis hiss etmişdim.
Amma indi düşünürəm ki, yaxşı ki, elə olmuşdu.
Çünki həmin gün qayınanamın ciddi baxışının arxasında zarafatcıl bir qadın olduğunu gördüm. O da mənim özünü ciddi göstərməyə çalışan, amma içində çaşqın bir adam olduğumu gördü.
Ən əsası, o gündən sonra məni ailədə “rəsmi kürəkən” kimi yox, öz adamları kimi qəbul etdilər.
İndi kimsə məndən evliliyin ilk ayları üçün məsləhət istəsə, deyərəm:
Birincisi, qayınanadan çox qorxma.
İkincisi, paket daşımağa kömək etmək yaxşı şeydir.
Üçüncüsü, maşından düşən hər qadını qayınana bilmə.
Çünki bəzən yaxşı niyyətlə başlayırsan, axırda bütün binanın gülüş mövzusu olursan.